Học hàm là gì? Học vị là gì? Phân biệt giữa học hàm và học vị?

“Học hàm” và “Học vị” là hai khái niệm thường được sử dụng trong lĩnh vực giáo dục. Chẳng hạn trong thực tế khi viết các bài viết học thuật, tác giả thường sử dụng “PGS. TS. Nguyễn Văn A”, “TS. Nguyễn Văn B”, đây là cách ghi học hàm hay học vị? Để hiểu rõ đinh nghĩa và phân biệt học hàm và học vị, bài viết sau đây của Luật GGL sẽ cung cấp cho Quý độc giả chi tiếp về vấn đề này.

Học hàm, học vị là những cách gọi chung để chỉ trình độ, bằng cấp, học thức của một người, tương ứng với những tiêu chí cụ thể như một “ngưỡng” để đạt được học hàm, học vị đó. Học hàm, học vị càng cao thì yêu cầu càng khắt khe hơn.

1. Học hàm là gì?

Học hàm (tiếng anh là Academic rank) được cấp cho người có năng lực, được đào tạo và đang làm công tác giảng dạy hoặc nghiên cứu. Ở Việt Nam, học hàm bao gồm hai chức danh đó là: Phó giáo sư và Giáo sự. Hai chức danh ngày hoàn toàn độc lập và không có sự liên quan đến nhau, nên khi viết không đứng cạnh nhau.

Chủ thể cấp học hàm đó là Hội đồng chức danh Giáo sư Việt Nam dưới sự phê chuẩn của Thủ tướng Chính phủ hoặc do các các cơ quan nước ngoài bổ nhiệm.

Căn cứ Quyết định 37/2018/QĐ-TTg được sửa đổi bổ sung bởi Quyết định 25/2020/QĐ-TTg quy định tiêu chuẩn và bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, thủ tục xét hủy bỏ công nhận chức danh và miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, người được cấp học hàm phải đáp ứng một số điều kiện chung sau:

Đối với từng chức danh (Phó giáo sư, Giáo sư), các điều kiện tiêu chuẩn sẽ khác nhau. Chẳng hạn, đối với tiêu chuẩn của chức danh giáo sư, ngoài việc đáp ứng các tiêu chuẩn chung ở trên, ứng viên cần đáp ứng thêm:

Trong tiếng anh, học hàm được viết như sau:

2. Học vị là gì?

2.1. Nhóm 1: Cử nhân, kỹ sư hoặc các chức danh chuyên ngành liên quan

Một số cách viết tắt của nhóm học vị này trong tiếng Anh:

2.2. Nhóm 2: Thạc sĩ (tương đương Bác sĩ chuyên khoa I trong ngành y)

Điều kiện: Sau khi tốt nghiệp Đại học tiếp tục học cao học trong nước hoặc nước ngoài và nghiên cứu phát triển khóa luận Đại học chuyên sâu hơn.

Một số cách viết tắt của học vị thạc sĩ trong tiếng Anh:

2.3. Nhóm 3: Tiến sĩ (tương đương Bác sĩ chuyên khoa II trong ngành y)

Điều kiện: Tốt nghiệp thạc sĩ và đăng ký thi nghiên cứu sinh và tham gia bảo vệ đề tài nghiên cứu, đồng thời có ít nhất 2 bài báo được đăng trên tạp chí chuyên ngành.

2.4. Nhóm 4: Tiến sĩ khoa học

Điều kiện: Tiếp tục nghiên cứu đề tài rộng hơn sau khi đã tốt nghiệp tiến sĩ.

Cách viết tắt của học vị tiến sĩ trong tiếng Anh”

3. Phân biệt học hàm và học vị

Về chế độ tiền lương, học hàm và học vị cũng có mức hệ số lương khác nhau được quy định cụ thể tại Nghị định 204/2004/NĐ-CP sửa đỏi, bổ sung lần cuối bởi Nghị định 117/2016/NĐ-CP về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Theo đó, học hàm bao gồm:

Với học vị, các chức danh như cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ khi tham gia giảng dạy, nghiên cứu có thể được xếp vào chức danh nghề nghiệp viên chức là:

(Mức lương được thực hiện từ 01/10/2004, hệ số lương không đổi và lương thực tế nhận được phải phụ thuộc vào mức lương cơ sở được quy định hàng năm)

Như vậy, có thể thấy, mức lương mà một người có học hàm nhận được sẽ cao hơn người có học vị, phản ánh trình độ học vấn của người đó.

>> Xem thêm Trình độ chuyên môn là gì? Phân biệt trình độ chuyên môn và trình độ học vấn?