Kính mời quý bạn đọc theo dõi bài viết dưới đây của Luật GGL. Bài viết sẽ cung cấp cho quý bạn đọc về hợp đồng dịch vụ lưu ký chứng khoán là gì và các điều khoản cơ bản của loại hợp đồng này.
Mục lục bài viết
1. Lưu ký chứng khoán là gì?
Lưu ký chứng khoán là hoạt động gồm có nhận ký gửi, chuyển giao ghi nhận sở hữu chứng khoán của khách hàng, bảo quản an toàn trên hệ thống lưu ký do VSD – Trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam thực hiện. Việc này nhằm quản lý hiệu quả, đảm bảo quyền lợi cùng lợi ích của người sở hữu đối với chứng khoán.
Theo quy định của luật hiện hành, một công ty đại chúng phát hành chứng khoán đã hoặc không đăng ký niêm yết trên Sở giao dịch phải được lưu ký tập trung tại VSD, sau đó mới có thể thực hiện giao dịch trên sản.
Lưu ký chứng khoán có những nguyên tắc cụ thể sau đây:
Như vậy, bạn là tổ chức phát hành đăng ký chứng khoán tại một thành viên lưu ký trên thị trường, sau đó thành viên này sẽ thực hiện lưu ký lại cho bạn tại trung tâm VSD. Cần đảm bảo rằng dữ liệu cung cấp phải trùng khớp với nhau, mới thực hiện quản lý lưu ký được.
Thành viên lưu ký thường là những công ty chứng khoán hoặc ngân hàng thương mại đang hoạt động tại Việt Nam. Những tổ chức này được Ủy ban Chứng khoán nhà nước cấp giấy chứng nhận đã đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán, đồng thời được VSD đồng ý trở thành thành viên lưu ký hợp pháp.
Thành viên có trách nhiệm phải cập nhật thông tin mở, đóng tài khoản lưu ký của các nhà đầu tư mỗi ngày. Thực hiện đối chiếu thông tin số dư tài khoản, trên cơ sở dữ liệu sở hữu chứng khoán của khách hàng mà VSD cung cấp cho thành viên trước đó.
Lưu ký chứng khoán tiếng Anh là Securities Depository, một mã số định danh sẽ được cấp cho những chứng khoán quốc tế theo tiêu chuẩn và nguyên tắc cụ thể. Mỗi nhà đầu tư chỉ được mở duy nhất một tài khoản lưu ký tại một thành viên lưu ký. Dữ liệu được mã hóa của riêng bạn, tránh sự trùng lặp với các nhà giao dịch khác trên thị trường.
2. Hợp đồng dịch vụ lưu ký chứng khoán là gì?
Hợp đồng dịch vụ lưu ký chứng khoán là sự thỏa thuận bằng văn bản giữa tổ chức lưu ký chứng khoán với khách hàng. Theo đó tổ chức nhận kí gửi chứng khoán của khách hàng, bảo quản, chuyển giao chứng khoán theo yêu cầu của khách hàng và thực hiện giúp khách hàng các quyền liên quan đến chứng khoán để được nhận phí dịch vụ lưu kí chứng khoán.
3. Các điều khoản cơ bản của hợp đồng dịch vụ lưu ký chứng khoán
Với bản chất là một hợp đồng dịch vụ, đối tượng của hợp đồng lưu kí chứng khoán chính là các công việc mà tổ chức lưu kí phải thực hiện theo yêu cầu của khách hàng để được nhận tiền thù lao là phí dịch vụ lưu kí.
Theo quy định hiện hành, mức phí dịch vụ lưu kí do Bộ Tài chính quy định.
Đây là điều khoản rất quan trọng vì nó xác định rõ những hành vi ứng xử mà các bên phải thực hiện trong quá trình cung cấp dịch vụ lưu kí chứng khoán.
4. Lưu ký chứng khoán để làm gì?
Tại sao lại có hoạt động lưu ký chứng khoán, mục đích hay ý nghĩa của việc lưu ký là gì?
Thay vì bạn phải nắm giữ một loạt cổ phiếu, trái phiếu giấy thì giờ đây, sau lệnh đặt mua thành công, số chứng khoán thuộc sở hữu của bạn được cập nhật dưới dạng dữ liệu trên hệ thống lưu ký tập trung. Hình thức nắm giữ có thay đổi từ hữu hành sang vô hình nhưng giá trị của hoàn hoàn toàn giống nhau.
Hệ thống lưu ký của thành viên kết nối trực tiếp với hệ thống của VSD trong việc truyền dữ liệu, cập nhật và theo dõi chi tiết. Như vậy tránh các thiếu sót trong quá trình hoạt động, đảm bảo đúng và đủ tài sản của nhà đầu tư.
5. Phân biệt chứng khoán lưu ký và chưa lưu ký
Chứng khoán lưu ký và chưa lưu ký phân biệt dựa vào hình thức giao dịch sở hữu cổ tức hoặc từ hình thức tồn tại của bản thân chứng khoán. Hiện tại, tổng của số chứng khoán chưa lưu ký và đã lưu ký chính là kết quả toàn bộ số chứng khoán đang niêm yết trên thị trường.
Chứng khoán lưu ký là loại chứng khoán đã được lưu ký và đang tồn tại dưới dạng những dữ liệu điện tử, tích hợp vào tài khoản đầu tư chứng khoán của khách hàng trên cơ sở đăng ký tại thành viên lưu ký hoặc trung tâm VSD. Hiện nay chúng đang được giao dịch ở các sàn như HoSE, HNX,…Người nắm giữ có quyền cổ đông hoặc trái chủ thực hiện thông qua Trung tâm lưu ký chứng khoán hoặc các thành viên lưu ký.
Nhà đầu tư tham gia vào thị trường, muốn sở hữu chứng khoán đã lưu ký sẽ thực hiện giao dịch thông qua Sở giao dịch chứng khoán, mua bán trực tiếp trên sàn.
Chứng khoán chưa lưu ký là những chứng khoán khi bạn muốn sở hữu sẽ phải giao dịch trực tiếp với tổ chức phát hành. Chúng tồn tại dưới dạng số cổ đông hoặc giấy chứng nhận sở hữu cổ phần. Thông thường, những công ty cổ phần chưa phải đại chúng và không đăng ký lưu ký tại VSD sẽ phát hành chứng khoán theo hình thức này. Chứng khoán vẫn được giao dịch nhưng quyền lợi cổ tức hay trái chủ chỉ được thực hiện thông qua công ty cổ phần.
Như vậy nếu muốn chuyển nhượng các giấy tờ chứng minh sở hữu các chứng khoán này chỉ có hai cách:
6. Những câu hỏi liên quan đến lưu ký chứng khoán
Nước ta hiện nay chỉ có một Trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam – VSD, trụ sở chính tại 112 Hoàng Quốc Việt, Bắc Từ Liêm, Hà Nội và hai chi nhánh tại Quận 1, Hồ Chí Minh. Đây là đơn vị duy nhất được phép cấp mã chứng khoán cho toàn bộ chứng khoán trên thị trường. Trung tâm hoạt động theo trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ quy định trong Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và các luật liên quan khác.
Trung tâm có tư cách pháp nhân, sở hữu con dấu riêng, mở được tài khoản Kho bạc Nhà nước cũng như các ngân hàng thương mại trong nước lẫn quốc tế. Đây là đơn vị hạch toán độc lập, tự chủ tài chính, có chế độ tài chính, báo cáo, thống kê, kế kiểm theo quy định pháp luật.
Trong tương lai không xa, Bộ Tài chính sẽ có quyết định mở rộng thêm những chi nhánh tại các tỉnh thành trực thuộc trung ương. Như vậy nhà đầu tư có thể tiếp cận dễ dàng, đăng ký lưu ký nhanh chóng.
Sẽ bắt buộc phảo lưu ký chứng khoán nếu nhà đầu tư muốn giao dịch chứng khoán trên sàn giao dịch. Rõ ràng mua bán thông qua sàn mang lại hiệu quả tốt hơn, việc lưu ký cũng rất đơn giản, vì vậy bạn nên đăng ký lưu ký chứng khoán. Nếu không thì bạn phải tìm đến tận đơn vị phát hành, đăng ký mua với họ và hưởng quyền lợi từ họ. Rất mất thời gian và chi phí, có thể không mua được cổ phiếu tốt, đôi khi bạn sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội đầu tư tuyệt vời.
Tuy nhiên hiện nay vẫn có những đơn vị phát hành chứng khoán chưa lưu ký, thường phát hành tập trung cho những cổ đông lớn có sẵn. Tùy theo mục đích mà bên phát hành sẽ hoặc không đăng ký lưu ký. Nhưng đối với nhà đầu tư, lời khuyên cho bạn là hãy đăng ký tài khoản lưu ký chứng khoán để thuận tiện giao dịch nhé.
Chỉ có một trung tâm lưu ký chứng khoán duy nhất là VSD, nhưng có rất nhiều thành viên lưu ký. Để trở thành thành viên lưu ký cần đáp ứng những quy định sau:
Nếu thành viên lưu ký vi phạm những quy định trong quy chế hướng dẫn hoạt động nghiệp vụ của Trung tâm lưu ký chứng khoán thì:
Lưu ký chứng khoán là hoạt động có văn bản pháp luật riêng quy định, chính vì thế nhà đầu tư yên râm về tính minh bạch, chính xác khi đăng ký. Bạn có thể rút ký gửi chứng khoán, chuyển khoản các chứng khoán không qua giao dịch, đăng ký phong tỏa và giải tỏa chứng khoán trong tài khoản lưu ký tại VSD,…Tất nhiên nhà đầu tư hoàn toàn có thể thực hiện các công việc này bằng cách yêu cầu trực tiếp nơi thành viên mình đã đăng ký lưu ký trước đó.
Trên đây Luật GGL đã trình bày nội dung về Hợp đồng dịch vụ lưu ký chứng khoán là gì? Các điều khoản cơ bản của hợp đồng? Hy vọng đây sẽ là những thông tin hữu ích đối với quý bạn đọc. Xin chân thành cảm ơn!
