Mục lục bài viết
Xúc cảm là những thái độ của con người đối với những sự vật, hiện tượng xảy ra xung quanh cuộc sống hằng ngày hay nói cách khác xúc cảm là những rung động của con người đối với hiện thực.
1. Xúc cảm là gì?
Xúc cảm là những rung động của một con người đối với một người khác, hoặc một sự kiện, hiện tượng nào đó bất kỳ trong cuộc sống.
Không có một định nghĩa cụ thể nào về xúc cảm, theo từ điển Tiếng Việt định nghĩa: xúc cảm là sự phản ánh tâm lý dưới dạng một trải nghiệm trực tiếp về ý nghĩa đời sống của các hiện tượng và tình huống được quy định bởi quan hệ giữa các thuộc tính khách quan của chúng đối với nhu cầu của chủ thể. Trong quá trình tiến hoá, xúc cảm nảy sinh như một phương tiện chó phép sinh vật xác định được ý nghĩa sinh học của các trạng thái cơ thể và những tác động bên ngoài.
Theo nhà tâm lí học Feht Russel “Xúc cảm là thứ mà mọi người đều biết những không thế định nghĩa được”. Theo như nhận định của nhà tâm lý này thì tất cả mỗi chúng ta đều biết và đều biết thể hiện xúc cảm của bản thân, tuy nhiên không thể định nghĩa được nó một cách chính xác và khái quát nhất.
2. Các yếu tố phản ánh xúc cảm
Ta có thể thấy được xúc cảm hiện hữu ở bất kì đâu vào bất kì thời điểm nào. Trong mỗi chúng ta chắc hẳn đều dễ dàng gặp được những việc, những hiện tượng và chúng ta sẽ bày tỏ thái độ đối với những hiện tượng đó. Mỗi trạng thái cảm xú, mỗi thời điểm lại mang đến xúc cảm riêng. Thái độ đó có thể là yêu, thích hoặc thì ghét tuỳ thuộc vào những hiện tượng mà chúng ta thấy. Mức độ xúc cảm có thể thay đổi tuỳ thuộc vào thời gian, không gian, địa điểm.
Xúc xảm mang tơus những tính tích cực hoặc tiêu cực từ đó mang tới cho con người các trạng thái tình cảm, làm đa dạng đời sống tinh thần của con người. Tất cả những thái độ đó với những hiện tượng diễn ra xung quanh ta được gọi là xúc cảm.
3. Các mức độ của xúc cảm
Tuỳ theo cường độ, tính ổn định và ý thức cao hay thấp, xúc cảm được chia làm hai loại:
Xúc động
Là một dạng xúc cảm có cường độ rất mạnh, xảy ra trong một thời gian ngắn và khi xảy ra con người thường không làm chủ được bản thân mình. Xúc động thường diễn ra trong hoàn cảnh khi con người bất ngờ, không đoán trước được các sự việc sẽ diễn ra theo chiều hướng nào, do đó chúng ta không có năng lực kiểm soát hoặc làm chủ cảm xúc của mình.
Tâm trạng
Tâm trạng là một biểu hiện khác của xúc cảm, nó thường có mức độ vừa phải hoặc yếu. Các tâm trạng có thể khéo dài lâu hơn xúc động. Điều này khiến chúng ta trở lên bức bối, u uất và khó chịu, ảnh hưởng tới cảm xúc, đời sống tinh thần.
Tâm trạng là một trạng thái xúc cảm chung bao trùm lên toàn bộ các rung động và làm nền cho hoạt động của con người. Nó tác động tới công việc, hoạt động, suy nghĩ của con người trong khoảng thời gian đó, ảnh hưởng rõ rệt tới toàn bộ hành vi của họ trong thời gian dài.
4. Đặc điểm của xúc cảm
Xúc cảm giống như những bản năng khác của con người. Nó tồn tại để giúp cơ thể định hướng và thích ứng với tư cách một cá thể đơn nhất. Với sự tác động từ bên ngoài mà xúc cảm có thể hiện thái độ cá nhân của một người với hiện tượng khách quan đó.
+ Nội dung và hình thức của xúc cảm mang tính chủ quan, được phản ánh trong chính bản thân con người, tâm trạng của con người trước điều kiện tác động bên ngoài, nó thể hiện thái độ chủ quan của cá nhân với một hiện tượng nào đó để hình thành nên các đánh giá, nhận định, trạng thái xúc động tương tự.
+ Xúc cảm là nét nổi bật thể hiện trạng thái tâm lý của mỗi người.
+ Xúc cảm có khuynh hướng truyền cảm.
+ Xúc cảm là một quá trình tâm lý, diễn biến và phản ánh tâm lý.
+ Xúc cảm mang tính chất nhất thời không ổn định và phụ thuộc hầu như vào những yếu tố khách quan
+ Xúc cảm tồn tại ở dạng hiện thực.
+ Xúc cảm giúp thực hiện chức năng sinh vật, gắn liền với phản xạ tự nhiên, vì vậy nó còn tồn tại ở các loài động vật.
5. Phân biệt xúc cảm và tình cảm
Điểm giống nhau
+ Xúc cảm và tình cảm đều do sự tác động khách quan, sản sinh từ yếu tố bên ngoài, thể hiện thái độ của cá nhân đối với hiện tượng khách quan đó.
+ Nội dung và hình thức của tình cảm và xúc cảm đều mang tính chủ quan.
+ Xúc cảm và tình cảm đều thể hiện trạng thái tâm lý của mỗi người.
+ Xúc cảm và tình cảm có khuynh hướng truyền cảm.
Điểm khác nhau
| Tiêu chí phân biệt | Xúc cảm | Tình cảm |
| Tính chất | Là một quá trình tâm lý | Là một thuộc tính tâm lý |
| Tính ổn định | mang tính nhất thời, không ổn định, phụ thuộc vào những yếu tố khách quan bên ngoài | Ổn định hơn |
| Biểu hiện | Tồn tại ở hiện thực | Tồn tại ở tiềm tàng |
| Chức năng | Gắn với chức năng sinh vật, gắn với phản xạ tự nhiên, tồn tại cả ở người và vật | Gắn với chức năng xã hội, gắn với phản xạ điều kiện và chỉ có ở con người |
6. Những ví dụ về xúc cảm
7. Vai trò của xúc cảm
8. Cách quản lý xúc cảm hay
Quản lý xúc cảm là cách sử dụng lý trí để điều khiển một phần xúc cảm, từ đó làm thay đổi phản ứng, hành động của mình trước một vấn đê theo hướng tích cực. Đè nén xúc cảm không phải là một cách quản lý hay.
Bài viết trên đây, Luật GGL xin gửi tới bạn đọc những kiến thức liên quan về xúc cảm và sự khác nhau giữa xúc cảm và tình cảm. Hi vọng đó là những thông tin hữu ích giành cho bạn.
